Hortensius | Dagen

Martinus Hortensius - dagen

Een lijst van dagen uit het leven van Martinus Hortensius,
genoemd in zijn geschriften of in andere bronnen.


N.B.  Ph. Lansbergen gebruikte nog de oude stijl (10 dagen eerder).
Hier zijn de data in nieuwe stijl.




1605
geboren te Delft

1625
Venus dichtbij Maansikkel 9 febr.: Leiden, waarneming conjunctie Venus-Maan met telescoop  (Lansb. Tabulae, Th. p. 177)

  Figuur: simulatie met SkyView, 9 febr. 1625, 18 h. UT.

  Lansbergen: "30 jan. 7 h. namiddag ... Venus was maar 1' van de zuidelijke hoorn van de Maan verwijderd"; diameter van de Maan: 30'.


15 mei: Zonnevlek gezien met blote oog, enige dagen, ook met telescoop  (Diss. p. 65)
18 aug.: waarneming Venus  (Diss. p. 38, met fig.)

1626
22 mei: Leiden, waarneming Mercurius  (Lansb. Tab. p. 183; Nierop By-v. p. 66)
22 dec.: Leiden, waarneming conjunctie Venus-Maan  (Lansb. Tab. p. 178fig. Skyview)

1627
28 febr.: Leiden, waarneming Regulus bij Maan, met telescoop  (Lansb. Tab. p. 144)
5 mei: Leiden, waarneming Jupiter in Scorpio  (Lansb. Tab. 164)
8 juli: waarneming wolkhoogte  (in W. Snellius, Doctrinae triangulorum, 1627, p. 104)
15 okt.: niet ver van Goes, waarneming Mercurius-Saturnus 1°  (Lansb. Tab. p. 183)

1628
13 maart: Leiden, inschrijving Universiteit  (de W. IV, p. 134, n.1; Album, kol. 208: Math.)
3 juli: Gent, waarneming Saturnus  (de W. IV, p. 134; Lansb. Tab. p. 162)
31 okt.: Middelburg  (de W. IV, p. 134)

1629
1 juni: waarneming Zonsdiameter met Radius Astronomicus  (Praefatio 1630, p. 28)
21 juni: Middelburg, waarneming Zomersolstitium met Lansbergen  (Praefatio, p. 8)
12 okt.: waarneming diameter van de Zon  (zie 1 juni, Praefatio, p. 28)
27 dec.: Middelburg, waarneming Venus  (Lansb. Tab. p. 175)

1630
begin: Middelburg, waarnemingen Spica Virginis  (Praefatio, p. 36)
7 mei: inschrijving univ. Leiden, mathesis en theologie  (NNBW; Album, kol. 226)
10 juni: Dordrecht, Zonsverduistering  (Beeckman, III, p. 153; Diss. p. 81-83)
24 juli: waarneming elliptische Zon bij ondergang  (Responsio 1631, p. 39)
aug.-sept.: Mersenne in Leiden  (NNBW)
27 okt.: Leiden  ((NNBW)
19 nov. (22 h): Leiden, waarneming Maansverduistering, telescoop  (Responsio, p. 48)

1631
13 jan.: regen, Mars niet gezien  (Diss. p. 87)
19 jan.: waarneming Mars  (Diss. p. 87)
7 juni: waarneming diameter van de Zon met telescoop  (Responsio p. 22)
5-7 nov.: Leiden, waarnemingen voor Mercurius over de Zon, bewolkt  (Diss. p. 6)
8 nov.: Leiden, waarneming Maansverduistering  (Diss. p. 70)
15-16 nov: Leiden, onweer en storm, bomen omgewaaid  (Diss. p. 7)
titelpagina 20 nov. (23 h): Leiden, opdracht aan Abr. van der Meer in Responsio
6-8 dec.: Leiden, Venus over de Zon, bewolkt;  8e: zonnevlek gezien  (Diss. p. 78)
10 dec.: Leiden, waarneming Mars  (Diss. p. 81)

1632
5 febr.: Leiden, waarneming conjunctie Maan-Mars, met telescoop  (Diss. p. 85)
16 juli: waarneming van Saturnus-diameters met telescoop  (Diss. p. 54, 59: langwerpig)
19 juli: van huis, Saturnus naast Maan gezien, conjunctie gemist  (Diss. p. 83)
31 juli: waarneming conjunctie Mercurius en Venus  (Diss. p. 90)
18 aug.: waarneming nieuwe Maan met telescoop  (Diss. p. 51)
22 aug.: waarneming Maan met telescoop, bepaling beeldveld  (Diss. p. 44)
27 okt. (23 h): Leiden, Maansverduistering, telescopen, kwadrant  (Diss. p. 93)
13 nov.: waarneming diameter van Jupiter in oppositie  (Diss. p. 53)
26 nov.: waarneming afstanden van dubbelsterren  (Diss. p. 52)
titelpagina 13 dec.: Leiden, dagtekening van Dissertatio de Mercurio  (eind, p. 94)

1633
8 april: Middelburg, Zonsverduistering bij storm  (brief van 26 april, eind)
26 april: Leiden, brief aan Gassendi, met ex. Dissertatio  (Opera 1658, T. 6, p. 409)
1 sept.: brief aan Schickard  (Berkel 1998, p. 67)
5 dec.: Amsterdam, brief aan Gassendi  (Opera, p. 417; met brief, Diss. naar Galilei)

1634
10 jan.: brief aan Schickard  (NNBW)
14 maart, 21 h: Amst., bewolkt, Maansverduistering gemist  (brief aan Gassendi, 2 juni)
titelpagina 8 mei: Amsterdam, Inaugurele oratie  (Oratio de Dignitate ..., titelblad: VIII EID. MAII)
2 juni: Amsterdam, brief aan Gassendi  (Opera 6, p. 422)
2 juni: Amsterdam, brief aan Peiresc  (Le opere di Galileo Galilei, XX, p. 579)
1 aug.: Dordrecht, Galilei's Dialogo; Beeckman's 'Journal'  (dW, III, p. 354)
15 sept: Amsterdam, brief aan Gassendi  (Opera 6, p. 424); aan Peiresc  (dW IV, 229, n.8)

1635
3 maart (21 h): Amsterdam, Maansverduistering  (Gassendi, Opera 6, p. 431)
(21 febr. is o.st.; Skyview: Maansverduistering 3 maart; zie ook brief aan Boulliau, maart 1637)
titelpagina 2 juli: Amsterdam, Oratie over het oog  (Oratio de Oculo, titelblad: VI Non. Iul.)
15 juli: Amsterdam, brief aan Gassendi  (Opera 6, p. 429)
28 aug. (3 h): Amsterdam, Maansverduistering  (brief aan Boulliau, maart 1637)
10 okt.: Amsterdam, brief aan Morin  (in Morin, Long. pars VII, 1638, p. 279)
5 dec.: instelling commissie Galilei, voorzitter Hortensius  (Berkel 1998, p. 75)
dec.: brief aan Diodati  (dW IV, p. 239, n.8: verloren gegaan)

1636
1 febr.: brief aan Just. Ryckwaert  (NNBWLeven ... Huig de Groot, 1727, 2, p. 49)
20 febr. (23 h): Amst., Maansverduistering  (brief aan Boulliau, maart 1637)
16 mei: Amsterdam, brief aan Gassendi  (Opera 6, p. 431)
4 juli: Amsterdam, Diss. de studio math. aan Boxhorn  (1637, p. 133: IV Non. Iul.)
12 okt.: Amsterdam, brief aan Gassendi  (Opera 6, p. 432)
11 nov.: instelling 2e commissie Galilei, voorzitter Reael  (NNBW)
24 nov.: brief aan Diodati  (dW IV, p. 254)
25 nov.: brief aan Grotius  (dW IV, p. 254, n.8: verloren gegaan)

1637
3 jan.: traktement verhoogd  (vM 2005, p. 204: met 300 tot 900 gulden jaarlijks)
4 jan.?: Amsterdam, brief aan Morin  (dW IV, p. 255)
26 jan.: Amsterdam, brief aan Galilei  (dW IV, 256)
1 febr.: Amsterdam, brief aan Diodati  (dW IV, 258)
10/20 maart: Amsterdam, brief aan Boulliau  (BNF 13037, f. 94)
27 april: Amsterdam, brief aan Diodati  (dW IV, 270)
7 mei: Amsterdam, brief aan Galilei  (dW IV, 273)
22 juni: Amsterdam, brief aan Diodati, Beeckman overleden  (dW IV, 282)
25 juli: brief aan Johan Brosterhuyzen  (Berkel 1998, p. 79)
20 aug.: f 1000 uitbetaald aan Reael voor instrumenten  (Le opere, XIX, 541)
5 sept.: brief aan Diodati  (Le opere di Galileo Galilei, XVII, p. 178)
1 okt.: brief aan Diodati  (P. Borel, 1655, liber 2, p. 53-54; Le opere XVII, p. 189)
10 okt.: brief aan Const. Huygens  (Borel 1655, 2, p. 56; Le opere XVII, p. 196)
1 dec.: brief aan Const. Huygens  (Borel, 1655, 2, p. 57; Le opere XVII, p. 228)

1638
9 febr.: Den Haag, bij St.-Gen., reis naar Italië  (Le opere, XIX, 542)
15 juli: krijgt f 2000 voor reis naar Italië  (Le opere, XIX, 548)
19 Juli: Amsterdam, brief aan Boulliau  (BNF 13037, f. 96)
21 dec. (2 h): Maansverduistering, slecht weer  (brief aan Boulliau, 19 jan. 1639)

1639
19 jan.: Amsterdam, brief aan Boulliau  (BNF 13037, f. 97)
aug.: naar Leiden om colleges te geven
17 aug.: overleden te Leiden.




Bronnen

W. Snellius, Doctrinae triangulorum canonicae, Leiden 1627.
Uitgegeven door M. Hortensius. Met een lofdicht op hem van vriend Hugo van Boxel.
Ph. Lansbergen, Commentationes in motum terrae, Midd. 1630, Praefatio;  Ned.
M. Hortensius, Responsio ad Additiunculam D. Ioannis Kepleri ... praefixam Ephemeridi eius in annum 1624, Leiden 1631Ned.
Ph. Lansbergen, Tabulae motuum coelestium perpetuae, Midd. 1632, 'Thesaurus'.
Praefatio gedateerd in oude stijl.
M. Hortensius, Dissertatio de Mercurio in sole viso et Venere invisa, Leiden 1633Ned.
M. Hortensius, Oratio de dignitate et utilitate matheseos, Amst. 1634Ned.
M. Hortensius, Oratio de oculo eiusque praestantia, Amst. 1635Ned.
M. Hortensius, 'Dissertatio de studio mathematico recte instituendo' p. 111-133, in: Hugonis Grotii et aliorum de omni genere studiorum recte instituendo dissertationes, Leiden 1637.
J. B. Morin, Longitudinum terrestrium ... scientia, Par. 1634-1638.
P. Borel, De vero telescopii inventore, Den Haag 1655, liber 2, 'De conspiciliis'.
P. Gassendi, Opera ... Epistolae, T. 6, Lugd. 1658.
D. R. van Nierop, By-voeghsel op de Nederduytse astronomia ..., Amst. 1677.
A. van Cattenburgh, Vervolg der Historie van het leven des heeren Huig de Groot, Dordr. en Amst. 1727.
Album studiosorum Academiae Lugduno Batavae, Den Haag 1875.
Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek, Deel 1, Leiden 1911, kol. 1160-1164.
Le opere di Galileo Galilei. Ristampa della edizione nazionale, Fir. 1929-1939, vol. XVI-XX.
C. de Waard (ed.), Journal tenu par Isaac Beeckman de 1604 à 1634, T. IV, Den Haag 1953 (pdf).
Briefwisseling van Hugo Grotius, deel 5 , 6 , 7 , 8 , 9 , 10, Den Haag 1966-1976.
K. van Berkel, 'De illusies van Martinus Hortensius', in Citaten uit het boek der natuur, Amst. 1998.
D. van Miert, Illuster onderwijs, Amst. 2005; Engl. 2009.
NASA Eclipse Web Site.



Calendarium: XX. NOVEMB. - XII. CAL DECEMB.
Dateringen zoals "12 Kal. Dec." voor 20 november en "Idibus Decemb." voor 13 december zijn te vinden in:
Paul Eber, Calendarium historicum, Witt. 1579.
Volgens de Juliaanse kalender; maar 29 februrai ontbreekt. Er is o.a. te vinden bij XIX Febr. / XI Cal. Mar.: Copernicus geboren in 1473; Erasmus Reinhold overleden in 1553. Beiden worden genoemd op p. 14.
Op p. 15: "Tenslotte kan iedereen zijn geboortedatum en die van huisgenoten, en andere data ... in het Calendarium schrijven".

Wikipedia, Roman Calendar.
Romeinse benamingen vinden we ook nog bij de Gregoriaanse kalender:
prid. Kal. Quinct. Styl Greg. bij brief Vossius "M DC XXXIX, prid. Kal. Quinct. Styl Greg."
(30 juni 1639)
bij een brief van G. J. Vossius, op p. 371 van Gerardi Joan. Vossii et clarorum virorum ad eum Epistolae, Aug. Vind. (Augsburg) 1691.




Home | Hortensius | Dagen