Voorkant:
hoofdletter B van "Bonum scire ...", in:

Almagestum Cl. Ptolemei, Venetië 1515.

Goed te weten was het,
wat niet dwalende wetenschappers zagen,
toen ze het bespiegelende deel scheidden
van het handelende deel:
dit zijn de twee delen van wetenschap.


Rechts: meten aan de hemel,
links: noteren en vergelijken.


Onderaan (mythologie),
een raaf pikt aan een oog:
het kwaad dat mensen verblindt.


Binnenkant:
Ptolemaeus en Regiomontanus, 1496.


https://adcs.home.xs4all.nl/varia/gn/2026.html


hoofdletter B

Goed te weten

 
Armillarium, Ptolemaeus, Regiomontanus bloemetje



Beste wensen voor

2026

Ad en Cathie
Davidse - Schrier


figuurtje


2025 | adcs | 2026

Regiomontanus:
In de plaat hierboven zijn de dieren in de Dierenriem niet op de juiste plaats getekend, en niet in de goede volgorde:

-  De Kreeft staat hier onder 'Sodiacus', midden achter, maar moet linksboven staan, bij de Kreefts­keerkring ('Tropicus Cancri'). En de Steenbok staat niet bij de Steenboks­keerkring ('Tropicus Capricorni').

-  De volgorde is: Ram, Stier, Tweelingen, Leeuw, Maagd ... (achteraan vanaf links, tot zover goed).
Maar dan komt Weegschaal, terwijl hier volgt: Vissen.
De Steenbok staat hier dan ook niet precies tegenover de Kreeft.


Plaat rechts:
Dieren op de juiste plaats en in de goede volgorde: vooraan vanaf het midden naar links: Ram, Stier, Tweelingen, Leeuw ...
Maar bovenaan staat een pool van de Dierenriem ('Polus Zodiaci') met de Zuidpool ('Polus Antarcticus').
De Noordpool is onderaan ('Polus mundi arcticus') bij de andere Dierenriem-pool; de Kreefts­keerkring staat dus onder de evenaar ('equinoctialis').
Links onder: Astrologia, rechts onder: Ptolemaeus.

Bron:
Isabelle Pantin, 'Les méditations cosmographiques à la Renaissance', Cahiers V. L. Saulnier 26 (2009) 73-94.

In beide platen staat langs de rand een wat mysterieuze spreuk:
  "Altior incubuit animus sub imagine mundi",
letterlijk: "een hogere ziel heeft gebroed onder het beeld van de wereld".
Vertaling Pantin 2009:
"l’âme la plus haute a reposé sous l’image du monde", of:
"l’âme a couvé ses pensées les plus profondes sous l’image du monde".

Andere vertalingen:
"The higher soul incubated under the image of the world".
"The nobler mind would think in cosmic terms".


"Bonum scire ..." is de eerste zin van de Almagest van Ptolemaeus, in de uitgave van Petrus Liechtenstein, Venetië 1515.

Het werk was door Gerard van Cremona vertaald uit het Arabisch, volgens G. J. Toomer, Ptolemy's Almagest, 1984, p. 3.

De Griekse tekst (verschenen in 1538) geeft het anders:
niet "goed weten", maar "o Syrus". En over de aangesproken Syrus zegt Toomer op p. 35 in noot 3:
Syrus is also the addressee of a number of other works by Ptolemy ... Nothing is known about him.

Armillarium, Peurbach
Fig. 2 : Peurbach, Theoricae novae planetarum,
Paris, Jean Petit, 1515.