Bronnen en verantwoording

Bronnen

In het Nederlands:

op het web:
- Martinus Veltman - Wat zit er in dat doosje? (Amsterdam, 1967)
  (Quarks als hypothese. Proton synchrotron te Genève ... diameter van 200 meter.)
- Gerard 't Hooft - De bouwstenen van de schepping (Prometheus, 1992/2002)
- NIKHEF (Nationaal Instituut voor Kernfysica en Hoge-EnergieFysica)
- Project Moderne Natuurkunde voor vwo (Universiteit Utrecht)
- Pierre van Baal - In afwachting van het zesde quark
- KVI (Kernfysisch Versneller Instituut): Scholierenproject "Kosmische Straling"
- In grote lijnen: Natuurkundige theorieën (Studium genenerale Utrecht 1995), o. a. over quantummechanica, relativiteitstheorie, en oerknal
op papier:
- Gerad 't Hooft (einredactie) - Van quantum tot quark (Teleac, 1989)
- L.M. Lederman en D.N. Schramm - Van quark tot kosmos (Natuur en Techniek, 1991)
- Nickolas Solomey - Het ongrijpbare neutrino (Natuur en Techniek, 1999)
- Een wereld van deeltjes - Beeldverhaal over atomen, quarks en leptonen
  (CERN, in samenwerking met Vereniging Vlaamse Leerkrachten, 2001)
- Martinus Veltman - Feiten en Mysteries in de Deeltjesfysica (Amsterdam 2004)
bronnenlijst bij CERN: Nederlandse boeken en tijdschriftartikelen

In het Engels:

op papier:
- Abraham Pais - Inward bound (Oxford 1986)
- Gerard 't Hooft - Gauge Theories of the Forces between Elementary Particles (Scientific American, June 1980)
- Martinus J. G. Veltman - The Higgs Boson (Scientific American, November 1986)
op het web:
- Home site: The Particle Adventure, met News, en Particle Physics Education sites
- Particle Physics UK: Picture of the Month (1997-2006)

Verantwoording

Als natuurkundedocent ontdekte ik 'The Particle Adventure' niet lang na het begin van mijn verkenningen op het web. Wat me aansprak, naast het onderwerp, was de verdeling in korte pagina's, met steeds maar één informatie-item. Een geïnteresseerde kan op deze manier argeloos klikkend diep in een moeilijk onderwerp getrokken worden. Voordat de school op het internet was aangesloten zette ik het 'avontuur' op enkele oude Macintosh-computers in een studieruimte naast het lokaal. Maar een vreemde taal blijft een drempel, ook voor wie er aan gewend is, en gebruik in de natuurkundeles bleef uit.

Als gepensioneerde vond ik de tijd en de motivatie die nodig zijn voor deze vertaalklus (zo natuurkunde studeren is heel anders dan toen, in de zestiger jaren). Intussen is de vorm van 'The Particle Adventure' op de home site gemoderniseerd, en zo veranderd dat mijn Macintosh uit 1993 moeite heeft met alle eisen van Javascript en Flash. Het geciseleerde uiterlijk vind ik nu wat botsen met het oorspronkelijke enthousiasme dat de plaatjes en grapjes uit de versie van 1996 kenmerkt (die is nog te zien in de Franse vertaling, te bereiken via de Home site). Liever geen nieuwe computer, en wel een Nederlandse versie die ook met oude apparatuur goed oogt. Aan de opmaak viel wel wat te verbeteren, en knutselen met HTML-tekst vind ik wel leuk, zeker als je direct op je fouten gewezen wordt (door de mooie kleine Mac-browser iCab).

Wel moet ik bekennen dat 'vertalen' niet al te letterlijk genomen moet worden. Vaak leek me hervertellen en soms wat veranderen, weglaten en toevoegen beter. Wel 'naar eer en geweten' met respect voor de bedoelingen van de makers.

Voor de ontstaansgeschiedenis van 'The Particle Adventure' zie: Credits (1996).
Toestemming voor deze publicatie werd verleend door Michael Barnett (Berkeley).

< Ad Davidse, april / september 2001. Bewerking: aug. '04 (met dezelfde computer).
Laatste bewerking: juli '06 (Mac-mini met groot scherm, wat een verschil!); okt. '08; feb. '10 (op de home site zijn plaatjes en tekst nu mooi consistent).