Beeckman | Varia | Biografie

Vader , Isaac , broer Jacob , broer Abraham , 1742: da la Ruë , noten


Isack Beeckman - Biografie

Uit het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek VII (1927):

[ 84 ]

Vader

    Beeckman (Abraham) (1), geb. te Turnhout 10 Aug. 1563, gest. te Middelburg 2 Dec. 1625, zoon van Hendrik (die o. a. langen tijd hofmeester was van den admiraal Andrea Doria te Genua) en diens vrouw Mariette, afkomstig van een der grieksche eilanden, volgde in 1566 zijn vader naar Londen 1. Hij was er kaarsenmaker, evenals later te Middelburg, waar hij 20 April 1586 poorter werd, en 19 Dec. 1587 ondertrouwde met Susanna Pieters van Rhee. Sinds omstr. 1595 had hij in vereeniging met Hans de Swaef twisten met den kerkeraad, vooral omtrent den doop van kinderen van R. K. ouders, waarin velen aan zijn zijde stonden en de goesche predikant Philips van Lansbergen (II, kol. 775) als bemiddelaar trachtte op te treden. Over deze twisten, die tot omstr. 1611 duurden, berust een bundel stukken en brieven op het gemeentearchief te Vlissingen, o. a. van Walaeus, van wien een aan B. gerichte brief ook voorkomt in Ant. Walaei Opera, t. II (1648), 370 - 372. Van B.'s kinderen volgen hier: Isaac, Jacob en Abraham (2).

de Waard.    

    [ ... ]

Isaac

    Beeckman (Isaac), geb. te Middelburg 10 Dec. 1588, gest. te Dordrecht 19 Mei 1637, oudste zoon van Abraham (1) (zie hiervoor) en Susanna Pieters van Rhee, bezocht met zijn broeder Jacob (die volgt) de latijnsche scholen te Arnemuiden en te Veere, en werd, met de bedoeling om predikant te worden, te Leiden 21 Mei 1607 als stud. ling. et phil. en 29 Sept. 1609 als stud. hon. litt. ingeschreven.
[ 85 ]
Ten gevolge van de twisten van zijn vader met de predikanten (zie boven) weinig kans hebbende om zijn doel te bereiken, volgde hij in 1611 zijn broeder Jacob naar Zierikzee om daar met zijn familielid Joos Lambrechtsen (stamvader der bekende familie) het kaarsemakersvak van zijn vader te gaan uitoefenen, waarmede tevens het leggen van waterleidingen voor de bierbrouwerijen verbonden was. Deze omstandigheid en aangeboren aanleg maakte de studie der natuurwetenschappen tot zijn eigenlijke liefhebberij, waarin hij echter, behalve enkele cijferlessen bij Jan van den Broecke te Rotterdam, nimmer eenig onderricht had genoten. Wel werd B.'s verblijf te Zierikzee in den zomer van 1612 nog onderbroken door een reis naar de protestantsche academie te Saumur en werd hij in 1613 door de walchersche classis als proponent aangenomen, doch hij maakte geen werk, of slaagde niet een predikantsplaats te verkrijgen.
Zijn niet lang geleden teruggevonden aanteekeningen omtrent zijne studiën wijzen uit dat hij destijds brieven wisselde met Willebrord Snellius (zie art. in dit deel), met wien hij wellicht in kennis was gekomen door Philips van Lansbergen (II. kol. 775); hij stelde experimenteel, lang voor anderen de uitstroomingswet van vloeistoffen vast en kreeg helder inzicht in het destijds nagenoeg onbekende inertiebeginsel, ofschoon dit aanvankelijk te ruim formuleerende. Intusschen maakte hij een reis naar Brussel en een zakenreis naar Engeland in 1616, waarschijnlijk in verband met de omstandigheid, dat hij dit jaar de zaak te Zierikzee overdeed, om zich verder, veelal bij zijn broeder Jacob, thans te Veere, aan eigen studies te wijden, die in het bizonder de medicijnen betroffen. Ook hierin autodidact promoveerde hij 6 Sept. 1618 aan de universiteit te Caen tot doctor medicinae, na de verdediging van stellingen, waarin hij o. a. in het aannemen van den druk der lucht zijn tijdgenooten ver vooruit blijkt te zijn, en eene dissertatie de Febre tertiana.
Op een uitstapje naar Breda maakte hij in Nov. 1618 kennis met Descartes, als jong soldaat daar destijds in garnizoen. Volgens het oudste omtrent die ontmoeting bestaande verhaal (dat van Lipstorp) vond zij haar oorsprong in een volgens de gewoonte dier tijden aangeslagen vraagstuk, waarvan Descartes reeds den volgenden dag aan B. de oplossing zou hebben gebracht. Behalve muziektheoretische kwesties zijn het, blijkens B.'s papieren, bevestigd door die van zijn vriend, vooral de verklaring van het hydrostatisch paradox en de afleiding der toen geheel onbekende wet der vrij vallende lichamen (eerst in 1632 door Galileï gepubliceerd) geweest, die tusschen beiden behandeld zijn. Het eerste, reeds door Stevin gevonden, kon voor het aanslaan als vraagstuk minder in aanmerking komen, terwijl, wat het tweede betreft, B. meer de gevende dan de ontvangende partij is geweest, in zooverre hij ons een juiste (en van die van Galileï verschillende) afleiding dier wet heeft nagelaten, in wier reproductie Descartes ook nog later meermalen heeft gefaald.
Intusschen is genoemd verhaal misschien slechts een variatie op de waarheid, dat Descartes voor zijn vriend in korten tijd een Compendium Musicae schreef (eerst in 1650 gedrukt). Nadat B. naar Middelburg was teruggekeerd, zond Descartes hem nog eenige brieven, o. a. over de oplossing van 3e en 4e machtsvergelijkingen, maar vooral merkwaardig om de daarin uitgesproken appreciatie van B., in welk soort van lofuitingen de fransche wijsgeer steeds zeer karig is geweest. "Gij alleen" — schreef hij — "hebt mij uit mijne traagheid wakker geschud, de reeds bijna vervaagde kennis doen herleven
[ 86 ]
en het van ernstige bezigheden afdwalende verstand tot betere dingen teruggevoerd. Indien derhalve eenmaal iets, wat wellicht niet geheel te verachten is, van mij mocht uitgaan, dan zult gij dat in zijn geheel met volle recht als het uwe kunnen terugeischen, en zelf zal ik niet verzuimen het aan U te zenden, zoowel om er U de vruchten van te laten plukken als om het te verbeteren" [<].
Nadat Descartes Breda had verlaten om, na lange buitenlandsche reizen, pas in 1628 in Holland weer te keeren, werd B. inmiddels in 1619 benoemd tot conrector aan de latijnsche school te Utrecht, onder het rectoraat van Antonius Aemilius (I kol. 38). Hij huwde 20 Apr. 1620 te Middelburg met Cathelina de Cerf uit Nupkerke bij Belle in Vlaanderen. Daar de positie te Utrecht hem te weinig tijd tot eigen studie overliet, verhuisde B. reeds in Dec. 1620 naar Rotterdam, waar zijn broeder Jacob juist rector geworden was, om, als vroeger, zich gezamenlijk aan de beoefening der wetenschap te wijden. Echter gaf hij, hoewel niet aangesteld, ook lessen aan de latijnsche school, welke onder beide broeders een groote reputatie kreeg en o. a. bezocht werd door Mart. Hortensius (I, 1160) en de beide zonen van Stevin, welke laatste omstandigheid hem toegang gaf tot de door dezen nagelaten geschriften. Niet alleen was hij er bevriend met Stampioen (II, kol. 1358), doch ook met Blaeu te Amsterdam en den rotterdamschen burgemeester Gerrit van Berckel, den besten vriend, zoals B. zelf getuigt, dien hij in Holland bezat. Van stadswege werd hij 4 Nov. 1624 tot conrector aangesteld en bedankte tot aller voldoening 22 Mei 1625 voor het rectoraat in den Briel. Na reeds in 1623 een "collegium mathematicum" begonnen te hebben, stichtte hij in 1626 een "collegium mechanicum", waarop in het bizonder technische kwesties onderling werden besproken, in welke ook van stadswege van zijne diensten werd gebruik gemaakt.
Ongetwijfeld door invloed van Rivet werd B. in Mei 1627 benoemd tot rector te Dordrecht, welk ambt hij 2 Juni 1627 aanvaardde met eene rede de Figuris isoperimetris. Hier bezocht hem wederom gedurende korten tijd in Oct. 1628 Descartes, die hem zijn laatste vondsten, o. a. de grondslagen zijner analytische meetkunde en de brekingswet mededeelde. B., zoozeer gesteld op samenwerking in de studie, hoopte deze op den vroegeren voet te herstellen, welk gevoelen aanvankelijk door Descartes werd gedeeld. Immers "na Frankrijk, Duitschland en Italië doorreisd te hebben, zeide hij niemand anders gevonden te hebben wien hij zijn gevoelens zou openbaren en van wien hij hulp bij zijn studie kon verwachten dan mij" [<]. Na B. nog enkele geschriften uit Parijs toegezonden te hebben, vestigde Descartes zich wel in Holland, maar te Franeker en van nauwere samenwerking kwam niet veel. Ongetwijfeld wederom door toedoen van Rivet ontving B. in den zomer van 1629 ook bezoek van Gassend, die (wellicht reeds atomist gelijk zijn gastheer sedert lang), dezen in een brief aan Peiresc beschreef als "le meilleur philosophe que j'ai encore rencontré".
Met Mersenne, toenmaals het middelpunt der mondelinge en schriftelijke gedachtewisseling van schier alle europeesche geleerden en den intiemen vriend van Descartes, trad B. in correspondentie [<], niet door bemiddeling van dezen, maar wederom door die van Rivet. Had deze briefwisseling (bewaard te Parijs, Bibl. nat., f. fr., nouv. acq., 6206, 53 - 78 en 173 - 174) Descartes reeds aanleiding gegeven om aan indiscreties van B. ten opzichte van het door hem vroeger aan B. geschonken Compendium Musicae te gelooven [<], na het in den zomer van 1630 door Mersenne aan B. te Dordrecht gebrachte bezoek, vond hij den moed
[ 87 ]
om aan dit vermoeden, waaraan hij nog andere grieven verbond, in twee brieven (Sept. - Oct. 1630) aan B. uiting te geven. Uit de thans bekende bronnen kan men met voldoende zekerheid de volkomen ongemotiveerdheid van Descartes' verdenking afleiden. Integendeel is het in sommige fundamenteele kwesties Descartes geweest, die denkbeelden van B. overnam zonder diens naam te vermelden. Waarschijnlijk is de diepere oorzaak van Descartes' ontstemming dan ook de omstandigheid geweest, dat B. op sommige punten zijne denkbeelden niet grif genoeg aanvaardde of zelfs in meening met hem durfde verschillen, gelijk in het door B. verdedigde atomistische standpunt, de eindige voortplantingssnelheid van het licht in de luchtledige ruimte en de onderstelling eener lichtsnelheid in verschillende media omgekeerd evenredig met de brekingsindices; evenals overeenkomstige omstandigheden ook in vele andere gevallen een breuk tusschen Descartes en aanvankelijke vrienden hebben veroorzaakt, was een dergelijke vrijmoedigheid in iemand van B.'s positie voor den wijsgeer, die "school" wilde maken, dubbel onaangenaam. Intusschen was de vrede tusschen beiden reeds weer in den zomer van 1631 hersteld en is de briefwisseling hervat, al schijnt de intimiteit niet tot haar vorig hoogtepunt te zijn gestegen; ook was het door bemiddeling van B., dat Stampioen in 1634 een vraagstuk aan Descartes voorstelde (II, kol. 1358).
De faam van B. als geleerde evenaarde die, welke van hem uitging als rector der dordtsche school; volgens overlevering telde deze in 1635 niet minder dan 600 leerlingen, waaronder niet alleen uit Dordrecht (Johan en Cornelis de Witt), doch ook van elders. In hetzelfde jaar 1635 werd zij tot illustere school gemaakt, waaraan o. a. Beverwijck werkzaam was als hoogleeraar in de medicijnen en anatomie. Nadat verder in 1636 Galilei zijne methode der lengtebepaling op zee door middel der Jupitersatellieten (door B. reeds te voren vermoed) aan de Staten-Generaal had aangeboden, associeerde de benoemde commissie, bestaande uit Reael, Bleau, Hortensius en Golius, zich ook met B. Uit de omtrent die zaak nog bestaande briefwisseling blijkt, dat, volgens Hortensius, de dordtsche rector het geheim aan Mersenne zou hebben medegedeeld, waarop zulks door Hortensius zelf geschiedde aan Morin, die zich sinds lang met hetzelfde onderwerp bezighield; de juiste toedracht laat zich echter hier niet meer vaststellen.
Het omvangrijke handschrift, waarin B. schier dagelijks zijne invallende wetenschappelijke denkbeelden noteerde, en dat thans berust op de Prov. Bibl. in Zeeland, loopt slechts tot 1635. Hierin worden alle vraagstukken behandeld, welke de physici uit zijn tijd bezighielden; als geheel eenig noemen wij nog zijn voorstel om de lengte van den secunde-slinger als lengte-eenheid aan te nemen. "Hij is altijd aan het mediteeren geweest" — schreef zijn broeder Abraham [zie onder] op een ledige bladzijde — "gelijck dit boeck kan getuigen". Dezelfde gaf een honderdtal aanteekeningen ervan uit als Mathematico-physicarum meditationum, quaestionum, solutionum centuria (Traj. ad Rh., 1644). Een volledige copie van het handschrift is nagenoeg persklaar en de publicatie wacht op het oogenblik, dat de omstandigheden gunstiger zullen zijn dan thans het geval schijnt. De prioriteit van verschillende denkbeelden, thans aan Descartes toegeschreven, zal dan aan B. moeten worden toegekend, gelijk Smith te Nijmegen reeds zulks uitsprak t. o. van de verklaring der magnetische verschijnselen in een brief dd. Aug. 1644 aan Const. Huygens; tevens zal kunnen blijken, dat B. op physisch gebied de waardige opvolger van Stevin en voorloper van Chr. Huygens is geweest.
[ 88 ]
Evenals zijn broeder Jacob overleed hij aan de tering. Bij zijn dood gewaagde Hortensius in een brief aan Elia Diodati te Parijs van het groote verlies, dat de wetenschap en in het bijzonder de zaak van Galilei daardoor leed; Descartes getuigde in een brief aan Colvius, dat hij was geweest "extrêmement philosophe". B.'s vrouw vestigde zich weldra te Middelburg. Van zijne minstens zeven kinderen overleefde hem slechts een dochter Catelina, geb. te Rotterdam 29 Mrt. 1624, opgevoed te Vlissingen en ald. 19 Apr. 1642 gehuwd met Mr. Abraham van Pere, raad en schepen ald., heer van de kolonie aan Rio de Berbice [^], overl. te Vlissingen 7 Dec. 1683.

    Zie:   Dan. Lipstorpii, Specimina phil. cartesianae (Lugd. Bat. 1653), 76 - 78 [Journal IV, 287];   Baillet, Vie de Monsieur Descartes, I (1691) [txt], reg.;   Schotel, de Illustre school te Dordrecht (1857), 71, 223, 225;   Monchamp, Is. Beeckman et Descartes in Bull. de l'Academie royale de Belgique, classe des lettres, 3e serie, T. XXIX (1895), pp. 117 - 148;   Programma der Hollandsche Maatschappij van Wetenschappen te Haarlem voor 1906 of Archives néerlandaises, t. XI (1906), Programme [p. iv-xxvi];   Oeuvres de Descartes, ed. Adam et Tannery, t. I (1897) en II (1898), passim, X (1908) reg. en XII (1910), reg.;   Opere di Galileo Galilei, vol. XVII (1906), 26 [Journal IV, 259], 44, 67, 68, 109, 120 en 391, XVIII (1906), 152 [J. IV, 286; Borel, De vero tel. inv. II, 57-8] en XIX (1907), 619 en 651;   Wieleitner, Das Gesetz vom freien Falle in der Scholastik, bei Descartes und Galilei in Zeitschrift für math. und naturw. Unterricht, XLV (1914), 216 - 223;   Cohen, Ecrivains français en Hollande (1920), reg.;   Milhaud, Descartes savant (1921), 25 - 46, 90 - 94, 96 - 100 en 229;   Dijksterhuis, Over het aandeel van Is. B. in de ontwikkeling der valwetten in Nieuw Archief voor wiskunde, 2e rks, dl. XIV (1924), 186 - 208.

de Waard 2.    

[ 88b ]

Broer Jacob

    Beeckman (Jacob), geb. te Middelburg 5 Nov. 1590, gest. te Rotterdam 27 Aug. 1629, zoon van Abraham (1) en Susanna Pieters van Rhee en broeder van den voorgaande en Abraham (2), werd als stud. litt. te Leiden ingeschreven Oct. 1607 en 29 Sept. 1609, voorts te Franeker 18 Sept. 1610, in welke laatste plaats hij oostersche talen onder Drusius studeerde. In 1611 werd hij conrector aan de latijnsche school te Zierikzee, verzocht 27 Febr. 1613 te worden toegelaten als proponent en werd 20 April 1616 benoemd tot rector te Veere, in welke beide plaatsen zijn broeder Isaac bij hem woonde (zie boven). B. ondertrouwde 17 Mrt. 1617 te Goes met Susanna Adriaens en 26 Jan. 1619 te Veere met Johanna van Rijckegem, dochter van den koopman Geleyn en Margaretha Somers. Hij werd 26 Nov. 1619 rector van de latijnsche school te Rotterdam, welke hij met zijn broeder tot grooten bloei bracht; ook was hij bekend om zijn kennis van het Hebreeuwsch*) (Vossius in Oratio in obitum Th. Erpenii (1624) en Amama, Hebreusche grammatica (Amst. 1627), opdracht). Evenals zijn broeder Isaac overleed hij aan de tering, "welke ons geslachte eygen schijnt", zoals zijn broeder Abraham schreef. B.'s weduwe huwde te Middelburg Dec. 1632 met Thomas Vergruwe van Brugge.

    Uit B.'s tweede huwelijk sproot Samuël, geb. te Rotterdam 30 Dec. 1625, geh. te Middelburg 26 Juni 1647 met Anna Bleeckers. Deze bekleedde te Middelburg aanzienlijke ambten en werd in 1669 commissaris uit de twintig hoogste fourneerders tot de vaart en handel op Guinea. Hij hertrouwde te Rotterdam 22 Sept. 1670 met Maria de With, dochter van Witte Cornelisz de With, vice-admiraal van Holland en West-Friesland. Oct. 1676 werd Samuël B. ook bewindhebber der West-Indische Compagnie. Hij overleed te Middelburg 3 Aug. 1689.  [^]

de Waard.    


    [ *)  Zie: 'Een rector berijmt het Hooglied', in: N. van der Blom, Grepen uit de geschiedenis van het Erasmiaans Gymnasium, pp. 63-92 (Rotterdam, 1978).]
[ 84 ]

Broer Abraham

    Beeckman (Abraham) (2), geb. te Middelburg 15 Jan. 1607, gest. te Tholen 5 Juni 1663, jongste zoon van Abraham (1) [zie boven] en Susanna Pieters van Rhee, ontving zijn eerste onderricht van zijn broeders Jacob en Isaac [zie boven] op de latijnsche scholen te Veere en Rotterdam, werd vervolgens in 1627 hier en in 1629 te Dordrecht, onder het rectoraat van Isaac, derde meester. In April 1630 was hij in Frankrijk en bezocht o. a. Gassend. Aanvang 1635 werd hij benoemd tot rector te Gorkum en huwde Nov. 1635 met Maria Copin uit Amsterdam.
In Sept. 1636 werd hij rector te Vlissingen, in welke functie Joh. Hayman hem zijn 10 Juni onder Regius gehouden befaamde dissertatie over den bloedsomloop opdroeg en B. zelf een uittreksel publiceerde uit het handschrift met natuurkundige aanteekeningen van zijn broeder Isaac (Ultraj. 1644 [>]). In April 1646 werd B. benoemd als rector te Goes en 4 Nov. 1652 te Rotterdam, waar hij Hendrik Stevin afschriften verschafte van verschillende verhandelingen van Simon Stevin, vroeger door B.'s broeder gecopieerd [<] en later gedrukt in Hendrik Stevin, Wisconstigh Filosofisch bedrijf (1667). Op verzoek werd aan B. te Rotterdam 2 Mei 1661 demissie verleend, waarna hij zich 8 April 1661 met zijn zoons Daniël en Elias (III, kol. 77) *) te Leiden liet inschrijven. Weldra werd hij rector te Tholen, waar hij met zijn zoon Abraham 12 Mei 1662 poorter werd. Tot voor kort hingen zijn wapens daar in de kerk.

    Na een korten tijd te Tholen werkzaam te zijn geweest, werd zijn zoon Abraham in 1678 commandeur van Essequibo, in welke functie de bewindhebbers in Zeeland hem in een brief dd. 24 Aug. 1684 beschuldigden de rol van souverein te spelen. Een menigte brieven van hem zijn op het Rijksarchief te 's Gravenhage. Ten gevolge der moeilijkheden verkreeg hij 30 Oct. 1690 ontslag en werd in zijn ambt opgevolgd door Samuël B., gest. in die functie 10 Dec. 1707.

de Waard.    


    [ *)  Elias komt voor in: Leeven en bedrijf van ... Willem Hendrik de Derde (1675), p. 88: "Vaendrigh Beeckman"; in Arn. Montanus, Leven en bedrijf van Willem Henrik (1677), p. 506: "Vaendraeger Elias Beekman"; en in: Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, 1865, p. 260-268: 'De dood van Elias Beeckman'.]



A. J. van der Aa, Biographisch Woordenboek der Nederlanden, Deel 2 (1855) 238-9.

1742: de la Ruë

Uit Pieter de la Ruë, Geletterd Zeeland  (Middelburg 1742, 2e druk):
[ 8 ]
Uit geschrevene Aantek. der Familie.
Baillets Leven van Descartes [1700] 17, 36, 37, 38 en 136 bladz.
M. Balens Beschryv. v. Dordrecht [1677]. 674, 676 [677] bladz.

    Beeckman (Isaak) was de oudste zoon van Abraham Beeckman, (uit Engeland te Middelburg zynde koomen woonen, een' man in de Theologie en in veele taalen wel bedreeven) en van Suzanna van Rhee. Hy is geweest Dokter der Medicynen, Rector van 't Latynsche School te Dordregt, kundig Filosoof en beminnaar van geleerde lieden. Twee zyner broederen, Jacob en Abraham, zyn ook bequaame mannen geweest en hebben het Rectoraat te Rotterdam, Gorcom, Vlissingen en ter Goes met veel roem bekleed. Isaak heeft verscheidene Natuurkundige en Mathematische Schriften nagelaaten, van welke ik niet weete dat iets meer in druk is, dan dit, 't geen, na zyne dood (die op 't eind des Jaars 1636, zoo als Baillet zegt, dog, naar Balens berigt, den 20 Mai 1637 voorviel) door zynen broeder Abraham uitgegeeven is, onder deezen tytel:

    D. Isaaci Beeckmanni, Medici & Rectoris apud Dortracenos, Mathematicophysicarum Meditationum, Quæstionum, Solutionum Centuria. Traj. ad Rhen. ap. P. D. Sloot 1664. 4to.  [1644]
    Wanneer de vermaarde Descartes, nog zeer jong, eerst in Nederland quam, was onze Beeckman, d'eerste, daar hy kennis mede makte, by deeze gelegenheid: Descartes, zig toen te Breda bevindende
[ 9 ]
zag daar een Wiskundig Vraagstuk in 't duitsch aanplakken; dog vermids hy geen duitsch verstond, verzogt hy een' uit den daar by staanden hoop dat hy hem den inhoud van dat Plakschrift in 't Latyn of Fransch wilde vertolken. Die Persoon, dat Beeckman was, deed dit voor hem in 't Latyn; mids dat Descartes hem d'oplossing van dit Vraagstuk zou mede deelen, geevende hem te gelyk zynen naam en woonplaats schriftlyk op, waaruit Descartes merkte dat het de Rector [niet in 1618] Isaak Beeckman was; en voldeed kort daarna zyne belofte. Beeckman verwonderde zig over zyne bequaamheid, bood hem, schoon dartig [acht] jaaren jonger, zyne vriendschap en onderlinge briefwisseling over de studiën aan, 't welk Descartes weder met vriendelyke heuschheid beandwoordde; maar ongelukkig wierd die vriendschap niet lang daarna gestoord; wanneer Descartes zyn Tractaat van de Zangkunde gemaakt hebbende, en 't Origineel daarvan aan Beeckman wel hebbende willen vertrouwen, naderhand bevond dat Beeckman zigzelven voor den maaker daarvan wilde uitgeeven. Dus verhaalt het Baillet; en dat zelfde verweet Descartes hem in twee zeer scherpe Brieven *.
Dog om hier wel, dat is onzydig, van te konnen oordeelen, moestmen ook weeten wat Beeckman hierop ter zyner verdeediging gezegd of geschreeven hebbe, dat my nog nergens voorgekomen is. Hoe 't zy, dit is zeker, dat Descartes in een' dier Brieven zelf erkent voorheen wel gezegd en geschreeven te hebben, dat hy veel dingen van hem geleerd had en nog veel voordeel uit zyne aanmerkingen hoopte te trekken, maar voegt hy daarby: de heuschheid van den Franschen styl heeft u bedroogen; als wilde hy zeggen: schoon ik u wel gepreezen hebbe, 't was maar by forme van compliment, een uitvlugt zeker, die men eer van een' veinskundigen Hoveling dan van een' waarheidlievenden Wysgeer zou wagten.
    *  XI en XII Br. van het II D.
[ 10 ]
    M. Balen, hem onder de Schoolvoogden van Dordregt optellende, tytelt hem met den eernaam van uitsteekenden Wis-konstenaar en Wys-geer.

    Hy heeft nagelaaten eene dogter, Catharina genaamd, die getrouwd is geweest met den heere mr. Abraham van Pere, Burgermeester van Vlissingen.




Noten

  1. De Engelse taal vergrootte het aantal spellingvarianten van de naam Beeckman: Bickman, Beadman, Bagmans, naast Beeckmans, Beeckemans, Beekemans, Bekemans, Beeckeman, Beekeman, Bekeman, Beecqmans (de Waard, Journal IV, 1-34, 82).   «
        Franstaligen hadden weer andere varianten: Bicman, IV 23; Bukman in Lettres de Peiresc, IV, 203 (n), als notitie van Peiresc bij de brief van Gassendi uit Holland (p. 198-202); in deze brief werd Beeckman gespeld als Baeckman.
    Jacobus Kok, Vaderlandsch woordenboek (1786), 308: Isack Beekman.

  2. Zie ook 'Vie de l'auteur' (de Waard, Journal I, begin).
    KNAW Digital Library, Biography (K. van Berkel).
    Wikipedia , DBNL , Biografisch portaal van Nederland.   «



Isack Beeckman | Varia | Biografie (top)