Huygens,  1,  2,  3,  4,  5,  6,  7,  8,  9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 1-22, Varia

uit

Œuvres III

Oeuvres Complètes de Christiaan Huygens, T. III   (dbnl)

Correspondentie 1660-61






Brieven in het Nederlands

63 No. 742 Hendrik Stevin (^)  aan Christiaan Huygens 21 april 1660
    ... Mijn Vader zaliger [Simon Stevin] ... Ende sulx bij UEd: tot verscheijden malen vereert sijnde, vereer ick dit bijgaende boeck met UEd: toe te senden ... dit blaetjen
[ Materiae Politicae en 'Lochening van een ewich roersel' (1649/60), zie: Princ. Works I, 32.]
 
65 No. 743 Aan Ism. Boulliau (samenvatting) 22 april 1660
    Bedancken voor de geluckwensching*). Syn reys naer Danzic. Hevelius fouten in symbool van Mercurius [Mercurius]. Cocceus Systema. Ick naer Parys. De aequatione temporis [Over tijdvereffening].
    [ *)  20 april was zus Susanna getrouwd.]
 
73 No. 747 Aan D. Rembrandtsz. van Nierop  [<,>] 27 april 1660
    ... wederleggen de vreemde opinie van Jac. Coccaeus [Nierop, 1661] ... grove misslagh van Hevelius ... Mercurius ... Venus ... Mars ... Systema van Saturnus
 
77 No. 749 Aan H. Stevin 30 april 1660
    ... het voortreffelycke werck van Myn Heer UE Vader ... onmogelycheijt des eeuwigen roersels. Voor my ick geloove mede vastelijck dat het selve niet te vinden en is ... swaerheyts middelpunt
 
78 No. 750 Van H. Stevin 4 mei 1660
zegel
Zegel met 'clootcrans'    
    ... Ick sie dat UEd: inde dwaling angaende der dingen swaerheijts middelpunt die mijn Vader over 74 jaren inde 5 begeerte vant 1 boeck der Weechconst ter baen gebracht heeft, noch blijft. ...
... neem ick mijn speculatie int verkeren des spreeckwoorts mijns Vaders*). Dese ijdelheijt wilmen mij ten goede duijden, dat ick mij niet wijder en sal openbaren, voor ick mijn werck°) totter persse gereet hebbe. Het voorstel vant swaerheijts midpunt met het geschil, heb ick bij gelegentheijt vant uijtgeven der Lochening, goet gevonden te divulgeren, om daer deur te merken of oock anderen tot mijn of dergelijcke invallen gecomen sijn.
    UEd: geestige toeeijgening des slingerwichts aent Uijr werck heeft mij oock tot dat spel getrocken ...
[ *)  "Wonder en is geen wonder", waaraan Stevin jr toevoegt (^) de omkering: "En geen wonder is wonder"]
[ °)  Wisconstich filosofisch bedryf, 1667 (Huygens: I, p. 13, e.a.), met Plaetboec, 1668.]

 
139 No. 788 Aan Leopoldo de Medici (samenvatting) 11 okt. 1660
stut voor kijkerbuis kijkermast ... al te veel lof van 't Systema [van Saturnus]
... prysen Antonium Mariam. net geteyckent.  [p. 130]
verwondere dat geen stut aen 't oogh is.
    [steun voor eind van lange kijkerbuis]

... dat ick oock een manier bedacht heb
... dat ick niet en twijffel of men soude de verkyckers tot 100 voet en meer konnen goet maecken. als men de schotels had. dewijl men de platte sijde goet kan maecken. Veneetien glas. te pijne weert om d'observatien in Saturnus, en in d'andere planeten en Maen. en Mars Periodus.
... dat ick geloof dat haer Verkyckers immers soo goet sijn als de mijne.
 
213 No. 825 Aan Leopoldo de Medici (concept) dec. 1660
    ... de stelling van Fabrius planeeties ... U.E.'s beste brillen ... de seeckerheyt van myn stelling in de ring [van Saturnus]
... Hier [in Parijs] en heb ic geen langer verkijckers (en die goet waren) als van 10 of 11 voet gesien die op een stut genoech konnen gehouden werden. de observatien oock sijn weynigh in vogue.
 

1661

343 No. 897 Van D. Rembrandtsz. van Nierop  [<,>] 24 sept. 1661
    ... aengaende de lankheijt der even dagen ... Wendelinus ... mijn Astronomia [1658] ... dat een winterse natuerlijke dach, of etmael, korter was dan de somerse ... dat je met dese dingen al int werk geweest zijt ...
 
370 No. 910 Aan Constantijn Huygens jr. 22 okt. 1661
    Ick laet UE weten mids desen datje te Bruijloft genoijt bent ...
De pomp*) en gaet noch niet. de buijs was so ongelijck van wijdte dat men geen of weynich lucht uyt de fles kost werken. Het is nu weer 4 dagen dat den instrument maecker die onderhanden heeft ...
   Ick heb 2 brieven van Pater gehadt, den eersten van Brussel den anderen van Mons van den 15. soo dat hij nu al een dagh of 2 te Parijs moet geweest sijn°). ...
    [ *)  De luchtpomp van Huygens wordt voor het eerst genoemd in (de samenvatting van) een brief aan Thevenot, 6 okt.(<), en begint te werken op 29 nov. (>). ]
    °)  Constantijn Huygens was op 21 okt. in Parijs aangekomen.
 
444 No. 943 Aan D. Rembrandtsz. van Nierop (concept)  [<,>] 1661
    ... om 't horologie net op sijn maet te stellen ... dat soo wel de experientie als de reden de aequatie confirmeert ...
 
445 No. 944 Van J. Reeves (vertaald) 1661
    Sedert UE vertreck uyt Engelandt*) heb ick (met informatie van Sir Paule Nealle) grote progresse gedaen in het maecken van verkijckers en vergrootglasen ...
Wij hebben nu de middel gevonden om de objecten overendt te sien door behulp van meerder convexe glasen naest het oogh ...
    [ *)  Christiaan had op 3 mei bij Reeves de Mercurius-overgang over de zon waargenomen, zie Dagboek.]
 
446 No. 946 Aan A. Cellarius (concept) 1661
    In Scenographia Systematis Mundani Ptolemaici.*)
    Volgens de regulen van de perspective, zo en kan de Axis Zodiaci niet gesien werden, als de Zodiacus in die positie gesien wert, daerom soude myns oordeels beter sijn dat men de Axis Zodiaci uytdede.
    In 't Planisphaerium Copernicanum°) behoort bij Saturnus syn comes [begeleider] gestelt te werden, die in 16 dagen om hem loopt, gelijck ick inde print die gevoeght heb ...
    Van gelycken oock soo in t Planisphaerium Braheum.
    ...
    Had hy myn raet daer over te voren gevraeght, soude verscheyde andere dingen aengemerckt hebben. dewyl hy schynt noch een tweede deel onder handen te hebben, indien hij myn raed daer in wil gebruijcken, sal hem misschien weten aen te wijsen wat figuren hij met meerder nutticheijt soude konnen in 't licht geven als dese zijn.

    [ *)  'Voorstelling van het wereldstelsel van Ptolemaeus', in Harmonia Macrocosmica (1660/61, herdruk 1708) (^), zie links hieronder: Aarde in het midden, de Zon rechts ervan in een van de banen die evenwijdig lopen met de Dierenriem. Deze staat schuin, met de voorkant naar boven (Tweelingen, het is bij ons zomer als we de Zon daar zien), maar de as van de Dierenriem is schuin getekend met het bovenste naar links.] 

    [ °)  In deze figuur (rechts): Zon in het midden, erboven Aarde met Maan, rechts Jupiter met manen, links Saturnus zonder maan.
Een grote afbeelding (klik op het plaatje) laat zien dat er bij de baan van de Aarde om de Zon staat: 'Sublunaris', en: '4 elementen'. Dat is merkwaardig, en past niet bij Copernicus, maar het klopt wel: "cirkel van de ondermaanse sfeer die zich met de Maan en 4 elementen beweegt om de Zon, Venus en Mercurius". Volgens Aristoteles bestond het bovenmaanse uit een vijfde element, 'quinta essentia', dat geen verandering kende.]


systeem van Ptolemaeus systeem van Copernicus

    [ Beide afbeeldingen in NRC, 1 febr. 2013, bij de bespreking van Galilei, Dialoog over de twee voornaamste wereldsystemen (^), Nederlandse vertaling van Hans van den Berg.]

    [ Huygens' kritiek op de figuren kenmerkt zijn stijl: duidelijkheid en correctheid met simpele maar treffende figuren, geen overdadigheid.]



Christiaan Huygens | uit Oeuvres III (top) | IV