Huygens,  1,  2,  3,  4,  5,  6,  7,  8,  9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 1-22, Varia

uit

Œuvres II

Oeuvres Complètes de Christiaan Huygens, T. II   (dbnl)

Correspondentie 1657-59



  • Parels uit brieven
  • Briefwisseling met Fr. van Schooten (1657-), vertaling.
  • Briefwisseling met Cl. Mylon (1657); v.
  • Aan Samuel Kechel: maansverduistering, slingeruurwerk (1657); v.
  • Briefwisseling met R. F. de Sluse (1657-); v.
  • R. Paget over zijn kijker, met lenzen van Huygens (1657); v.
  • J. Chapelain: vraag om beschrijving van nieuwe vondsten (1657-); v.
  • Antwoord: uitleg van het systeem van Saturnus, en het uurwerk (1658); v.
  • Briefwisseling met Ism. Boulliau (1657-); v.
  • B. Pascal looft een prijs uit: problemen over de cycloïde (1658); v.
  • Briefwisseling met John Wallis (1658-); v.
  • Van en aan B. Conradus, over de bouw van telescopen (1658/9); v.
  • Van en aan A. Boddens (student), over boeken (1658); v.
  • Aan J. B. Hodierna, over de gedaante van Saturnus (1658); v.
  • Briefwisseling met Dirck Rembrandts van Nierop (1659).



Brieven in het Nederlands

32 No. 390 Aan D. van Baerle  [neef] 29 mei 1657
    ... dat onsen lieven Broer Philips die met de Heere Ambassadeurs tot noch toe in Pruyssen geweest was binnen Marienburgh den 14en deser is komen te overlijden ...
 
33 No. 391 Aan Mej. van Renesse  [nicht] juni 1657
    ... het droevighe verlies UE overgekomen het welck ons ten hooghsten leet is, en konnen te beter oordeelen van UE afflictie, dewijl seer onlanghs ons diergelycke is wedervaeren door het onverwachte overlyden van onsen jonghsten Broeder Philips ...
 
60 No. 410 Aan Fr. van Schooten 27 april 1657
    ... van de Rekeningh in Spelen van geluck [^] ... het geene UE. in dier voegen als voor het sijne is aennemende, en niet sonder arbeyt uyt onse spraeck inde Latijnsche heeft overgeset. ... [in: Exercitationum mathematicarum, 1657, p. 517-; Ned. 1660.]
    [ Huygens schreef aan de Sluse over de vertaling: "non satis commode" (niet passend genoeg), 27 juli.]
 
XXII, 63 XXXIII Aan ...? [ eind 1657 ]
    ... den Plaetsnijder die den Titel maeckt te doen seggen dat hij een afdrucksel sendt op dat wij daer in de letters mogen schrijven van den Titel.
... het afmaecken van 't Contrefeytsel ...
    [ Over de uitgave van Koren-Bloemen (1658) van Constantijn sr, en diens portret, getekend door Christiaan. De (zieke) vader schreef daarbij een gedichtje (in het Latijn), zie II, 77:
"Vitam ... caducam cepit et fumo parem", 't vergankelijk leven pakte hij, aan rook gelijk.]

 
II, 78 No. 423 Aan een neef okt. 1657
    Aengaende het Utrechtse water ... te weten dat het water beyde seer schoon was gevonden.
    [ Op de achterkant staan boektitels:  Opere di Galileo Galilei, Italice fol. (<)  Sheinerij Rosa ursina. fol.  Bullialdus.  Oeuvres de la Motte Vayer fol.  Tichonis Brahe Opera. 4o. 2. vol.  J. Regiomontani opera.  Pauli Guldini Centrobarica fol. (^)  Gassendi Philosophia Epicuri. 3 vol. fol.  Apollonij Pergaei Conica cum Comm. Cl. Richardi. fol.  Bonaventurae Cavalerij directorium uranometricum (<).  Emmanuel Maignan, Perpectiva horaria. fol.  Kepleri Tabulae Rudolphinae.  Ephemerides Eichstadij (>).]
 
84 No. 428 Aan L. van Coppenol  (^) 16 nov. 1657
    Het is beter uytgevallen met het Latynsche dicht dat UE van mijn Vader versocht heeft als ick hadde gedacht ... [Voor Koren-Bloemen, op het portret?]
 
96 No. 435 H. van Heuraet aan Fr. van Schooten dec. 1657
    Uyt den brief door Jonkheer van Suylichem aen UE geschreven versta ic dat Dominus Sluse niet alleen eyscht de quadratura van de geheele lyn [<] ...
 
97 No. 436 Johannes Hudde aan Fr. van Schooten 1 dec. 1657
    ... Jonkheer van Zuijlichem ... Slusius ... Zij meynen dat ick met voordacht dese equatie zo hooch gemaeckt heb, 't welck tot geen ander eynde souw hebben konnen geschieden als om haer aen groote moeyte te helpen, en dat in een saak die anders, ontbloot van dit mom-bakkis, veel lichter zouw vallen. ...
... mijn 2de kromme dien vreeslycken Bulle-bak ... dat nu met weijnich moeijte heeft te vinden ... gelyck ook het Centrum gravitatis van deselve op de nagel van mijn duym kan gerekent worden ...
... dat ik mijn kromme niet gemaskert heb op 't tonneel gebracht ...
... en ons also in plaats van vruchteloose questien, die niet een olykoeck waert zyn, mogen aanden dach brengen en solveren soodanigen daer het gemeen aen gelegen is, dewijl 'er van dien aert noch genoech te vinden zijn ...
 
102 No. 437 J. Hudde aan Fr. van Schooten dec. 1657
    ... versocht dat verswegen mocht werden dat ik d'auteur van die voorgestelde 3 krommen was, ... te meer ik mij tot een ander studium heb begeven ...
 
105 No. 440 Fr. van Schooten aan Christiaan Huygens 22 dec. 1657
    ... mij voor eenige dagen UE microscopium te laten toekomen, waer van ick in mijn laetsten [<] ... gemelt hebbe. Sal sorge dragen, dattet UEdelheijt sonder eenige schade sal gerestitueert worden.
Vorders hebbe daerna verstaen, dat Monsieur Heuraet op staende voet, en ongevaer op gelycke wyz als het Methodus van Monsieur Hudde toegaet in het determineeren van 't grootste en kleynste, van alle kromme linien, waer van de quadraturen dan immers te vinden syn, derselve quadratura en centrum gravitatis weet te determineeren. ... tot noch toe voor het alderswaerste in de Geometrie gehouden ...
 

- 1658 -

118 No. 449 Van J. Hudde 7 jan. 1658
    ... Heb ik de zaak wat hooghjens opgenomen? 't was niet buiten reden ...
Gy lacht begaafde Geest, ik gun uw dat vermaken
Die milde kitteling, die oefening van kaaken
... dat gij machtigh zelfs zouwd zijn uw vijanden goet te doen ...
 
125 No. 452 Van Salomon Coster (?) 23 jan. 1658
    Het werck op Scheverlingh is tegenwoordig aen de ganck ... naer gissingh een quartier in 14 ure verlooren ...
 
125 No. 453 Aan J. Hudde   [>] 24 jan. 1658
    ... UE doen blycken hoe traegh ick ben om ergens uyt offensie te nemen, en hoe light om te vreden te stellen ...
 
138 No. 464 Van H. van Heuraet 24 febr. 1658
    ... een tweestryt te beginnen om te sien wie in eenige wetenschap de sterckste mocht wesen ... soud ic my nochtans wachten t'selve tegen uEd. (die door syn geleerde schriften alreets een uytstekenden naem heeft verworven) int werck te stellen ...
 
205 No. 507 Aan A. de Bie   [<] 17 aug. 1658
    ... door Monsieur Boddens [<] een boeck is overgesonden ... niet heeft doen weten waer hy woont binnen de groote stadt van Amsterdam soo heb ick de vryicheyt genomen van desen ingesloten aen UE te adresseren ...
 
236 No. 524 De Staten-Generaal aan S. Coster [<] 16 juni 1657
    ... seeckere nieuwe inventie van Horologien gepractiseert by Christiaen Huygens ende in handen gestelt van Salomon Coster, die daer van versoeckt Octroy ... Is goetgevonden ... voor den tyt van eenentwintich achtereenvolgende jaren ...
 
237 No. 525 De Staten-Generaal aan S. Coster 16 juni 1657
uurwerk van Coster, 1657     Octroy verleent aen Salomon Coster ...
... seeckere nieuwe inventie van Horologie, gaende door een beweginge seer verscheyden van de geene die tot noch toe in diergelicke wercken is gebruyckt geweest, ende deselve in de precise affmetingh van den tijt verre overtreffende ... soo dat niet alleen de publicque uerwercken door het appliceren van deselve, ongelyck meerder seeckerheyt souden mogen vercrygen, maer oock in de astronomie, en elders, groot voordeel daer uyt te verwachten stonde.

    [ Museum Boerhaave: oudste slingeruurwerk, Coster 1657.]
 
239 No. 526 De Staten van Holland en West-Friesland aan S. Coster 16 juli 1657
    ... consenteren ende accorderen mits desen ... tyt van twintich jaren ...
 
240 No. 527 De Staten-Generaal aan S. Douw 8 aug. 1658
    ... nieuwe inventie van horologie, gepractiseert bij Meester Symon Douw, Stadtshorologiemaecker tot Rotterdam, daer van hy versoeckt Octroy ...
 
240 No. 528 De Staten-Generaal aan S. Douw 8 aug. 1658
    ... alle oude ende tot noch toe nieuwe gepractiseerde wercken verre te boven gaende, dewyle dat deselve, hetsy groot ende cleyn, altoos blyven gaende, schoon dat die opgewonden worden ... octroyeeren mits desen ... mits dat het sy een nieuwe inventie ...

    [ XVII, 80-3: Simon Douw had in april 1658 stiekem het uurwerk van de toren van Scheveningen bekeken. In zijn ontwerp kon de slinger (met ook een gewicht bovenaan) niet vrij slingeren. Huygens kon toen nog niet de slingertijd berekenen voor zo'n samengestelde slinger.]
    [ Zie ook: Keith Piggott, 'Simon Douw versus Huygens-Coster', App. 4 bij 'A royal Haagse klok'.]
 
243 No. 529 S. Douw aan de Staten van Holland en West-Friesland 1658
    ... op den 8 Augustus ... bekomen heeft Octroy ... te vergunnen brieven van Attache ...
 
244 No. 530 S. Coster aan de Staten van Holland en West-Friesland 1658
    ... Soo heeft nochtans Simon Dou Horologemaecker tot Rotterdam, nae dat hy met Listicheyt, en allerhande onbehoorelycke middelen deselve Inventie, soo by de Heer Huyghens, als op andere plaetsen was komen te sien, sich verstout van die mede te debiteren ...
 
247 No. 532 Christiaan Huygens aan W. Pieck okt. 1658
titelpagina Horologium     ... Ick ben UEdelheyt ten hooghsten geobligeert voor de advertentie die my gelieft heeft te geven, aengaende het onbeschaemde versoek van den Horologiemaecker Douw ... Het is wel onredelijck dat my, naer iets goets aen den dagh gebracht te hebben, soo veel moeyte en hoofbreecking aengedaen wert ...
Daer is tot Nimmegen een Horologiemaecker genaemt Meester Jan Cal. [>] dat een eerlijck man is, ende een vermaert meester ... van mynentwegen een exemplaer brengen van de descriptie*) van dese Horologes, die ick heb laeten uytgaen. ... ick hem de beste manier gecommuniceert heb, die in verscheyden tooren wercken alreets door experientie goet is bevonden; daer die van Douw noch nergens in 't werck gestelt is.
    *)  Horologium (1658;  Ned., Engl.). Fig. rechts: titelpagina.
 
249 No. 534 Fr. van Schooten aan Christiaan Huygens 13 okt. 1658
    ... Simon Douw ... geen raedt wetende hoe lang sulck pendulum telckens sijn most een korter naer gevallen genomen heeft, t'welck hem dan tot sijn voornemen te ras gaende hij gesocht heeft door sijn tegenwicht te helpen ...
... dat UEdelheyt wil gelieven mij te communiceeren de groote uwer schotels ... Kalthof ...
 
251 No. 535 Aan Fr. van Schooten okt. 1658
    ... grooten danck schuldigh ... op die rasende Comparitie onse saeck te bepleyten ...
... De schotels daer ick mijn glasen in slijp sijn 7 duym diameters ... Kalthof ... present gedaen van eenighe verkijckers [<], gelijck oock aen Mijn Heer Colvius [<] ...
 
XXII, 782 Aan Lodewijk Huygens 18 okt. 1658
    Hier nevens gaen de versochte lijsterbogen en besien  [besjes] ...
... wint roer ... om het weijnigh verstant dat UE. hebt van de pomp en het dicht maecken van de klapjes alsse beginnen te lecken ...
... Landdagh ... ick het Octroy aldaer wel missen kan. Ick sien wel datter niet als processen door te verwachten sijn, daer ick sedert onse leste comparitie noch meerder schrick van gekregen heb als te vooren: soo hol gingh het er. En dat het arghste is de Heeren sijn soo bot datse bij nae altemael de inventie van Douw voor wat nieuws aen sagen. ...
 
277 No. 549 Aan Lodewijk Huygens 22 nov. 1658
    Gisteren heb ick eerst uwe brief van den 14den met de Attache ontfangen, daer ick Cosijn Pieck sal voor bedancken ... fleuytjes ... staele spiegeltjes voor mijn verkijker [>] ...
 
288 No. 555 Het Hof van Holland, Zeeland en Friesland
aan de Staten van Holland en West-Friesland
16 dec. 1658
    Ons sijn ter handen gestelt twee requesten .... bij Meester Simon Douw ... bij Salomon Coster ... souden wy van advise syn, dat Uwe Edel Groot Mogenden den voornoemden Douw syn versoeck niet en behoirden te weygeren ...
 
290 No. 556 Aanhangsel bij No. 555 9 dec. 1658
    Volgens Ordonnancie vanden Hove van Hollandt zijn op huyden den ix December 1658 voor het Collegie van Rade gecompareert Christiaen Huygens, Salomon Coster ... en Simon Douwe ... tot beyde parthyen gerustheyd mede sal mogen versoucken en obtineeren attache op het octroy ...
 
291 No. 557 De Staten van Holland en West-Friesland aan S. Douw 17 dec. 1658
    ... tot het voorszegde Octroy te hebben onse letteren van attache ... binnen dese provincie ... te mogen maecken ...
 

- 1659 -

315 No. 566 Aan P. de Carcavy   [Samenvatting] 16 jan. 1659
    ... Bouillau ... Wallisius ... centrum gravitatis ... inventie van Wren ... Om mij in de goede opinie van Monsieur Pascal en Roberval te stellen, soo bid ick haer het voorgaende te communiceren.
En om oock iets nieuws daer bij te doen van 't mijne voicy monsieur que, ick deel je mee dese volgende theoremes die ick achte van de geluckighste van mij gevonden te sijn, al hoe wel ick er wel gehad heb daer meer moeyten me hadde. Proposition. dese heb ik, wanneer, aen Sluse (syn veranderde naem) mon grand amy te vooren ondeckt en aen Schooten. behalven de eene laetste*) die aen niemand geseght hebbe ...

    *)  De herleiding van de rectificatie van de parabool tot de kwadratuur van de hyperbool. Auzout had hetzelfde probleem opgelost.
 
326 No. 573 Aan P. Petit   [Samenvatting] 30 jan. 1659
    ... Verkyckers met een spiegel [>] ... Il faut distinguer de fauten van 't pendulum van die van je horologes ... dat de kleijne wercken onbequaem sijn om groote touters [schommels] te voeren ...
... Aengaende de refractie te meten [>] ... Ick heb oock le croissant de Venus gesien ... Fontana ... syn kyckers ... waerom dat hij te minsten die van 25 voet, niet gelyck ic in blicke pypen set ...
 
329 No. 574 Aan J. Wallis   [Samenvatting] 31 jan. 1659
    ... Van de Cissoides [^] ... ic distinguere de moeyelycke van de elegantia ...
 
371 No. 597 Van Jan de Witt 31 jan. 1659
    Ick vertrouwe dat ontrent het eijnde van het ontworpene de locis planis solidisque [^] de figueren manqueren, ende sende ...
 
388 No. 607 Van J. de Witt   [>] 9 april 1659
    ... dat UEd: de goedtheijdt gehadt heeft van op sich te nemen het opgestelde de locis planis solidisque te oversien ...
 
VI, 569 No. 606a Aan D. Rembrandtsz. van Nierop 9 april 1659
    Gezien hebbende UE. 10e Vraagstuk aangaande de Weegkonst*) voorgestelt door Tade Philips, ende het zelve aanmerkens waardig achtende, zoo heb ik de solutie daar van gesogt ende gevonden als volgt. ...

    *)  "Met haer drien hebbense een meyr bedijckt ... elck een Huys gebouwt ... gelijck zijdighen driehouck ... voornemen om een Kerck te maecken ... die het meeste gelt aen onkosten ghemaeckt heeft, die begheert de Kerck naest te hebben ...". In: Mathematische calculatie, dat is, Wiskonstige rekening (1659), p. 166.  
 
391 No. 610 Van Dirck Rembrandtsz. van Nierop 3 mei 1659
    Ick hebbe uwe schrijven van den 9 April wel ontfangen ...
 
VI, 571 No. 612a Aan D. Rembrandtsz. van Nierop   [>] 10 mei 1659
    De verkeerde uytkomst uyt UE. Rekeninge ontstaan, is alleen uyt oorsaak dat gy niet wel verstaan en hebt het geene ik wilde beteykenen door Cirkelbogen die de gevonden hoeken, tot de zyden behoorende, begrypen. ...
 
480 No. 665 Aan J. Chapelain   [Samenvatting] 11 sept. 1659
    ... Waerom geen Oost en West durven beloven. Monmor vraegen na de observatie in Philosophia Epicuri Gassendi verhaelt. ...
Machine de Paschal niet gesien in Vrankryck. Belair een teyckening [^] daer van gesonden, en de machine selver onder wegen. ...
wat ick nu onder handen heb. dioptrica, verscheydene andere dingen daer ic niet garen van en segh, om by andere niet geprevenieert te werden.
 
483 No. 667 Aan Ch. Bellair   [Samenvatting] 18 sept. 1659
    ... Pascaline noch niet ontfangen*). De 2 horologien daer je van schrijft geloof ick dat je al ontfangen hebt ...
Ick meen dat men te Parijs voor 5 gulden Hollands 6 gulden frans gelt moet geven ...
... met een convex glas van een verkycker een sonnewijser soude konnen maecken ...
    *)  III, 28 (26 feb. 1660, aan Carcavy): Machine ontvangen, "is bewonderenswaardig".
 
484 No. 668 Aan D. Seghers  [<] 22 sept. 1659
titelpagina Systema Saturnium     Mijn ootmoedigh versoeck is dat UE gelieve dese bygaende boecken*) te doen toekomen aen de Paters van UE Societeyt, volgens de namen by my daer op geschreven. Het subject daer van gansch hemels sijnde ...
... Pater Ainscom ... mijnen brief aen hem noch onbeantwoord is gebleven ...
    *)  Systema Saturnium (1659), Ned.
 




Christiaan Huygens | uit Oeuvres II (top) | III